Back

In dit hoofdstuk wordt behandeld:

  1. Weven zonder fouten bestaat niet
  2. Telfout
    1. Een draad te weinig
    2. Een hevel te weinig
    3. Een draad te veel
  3. Goed kijken of alles goed zit
  4. Proefstukje weven

Weven zonder fouten bestaat niet

Het gezegde “Vertrouwen is goed, controle is beter”, gaat zeker op als het om weven gaat.

Als het goed is heb je tijdens verschillende vorige stappen al verschillende controles gedaan. Naar mate je meer routine gaat krijgen, zal je merken dat de controles steeds meer een automatisme gaan worden en dat je dit bij iedere handeling toepast.

Toen ik net begon te weven dacht ik dat deze laatste controle niet veel zou bijdragen. Het is alleen maar extra werk. Immers als ik bij elke eerdere stap al goed gecontroleerd had, dan zou ik nu toch geen fout meer kunnen ontdekken? En toch steeds bleek er weer iets aan m’n weefwerk te mankeren dat ik had kunnen voorkomen als ik deze laatste controle voor ik startte met weven, goed had gedaan. Hoe langer ik weef hoe secuurder ik wordt in deze laatste controle.

Tegenwoordig weef ik altijd een proefstuk met restgaren dat lijkt op het inslaggaren. Of als ik voldoende inslaggaren heb, gebruik ik het inslaggaren hiervoor. In de eerste plaats doe ik dit om te zien of er echt geen fouten meer zitten, om te ervaren of de spanning op alle scheringdraden goed is en ook om het aanschuif/aanslag gevoel te krijgen.

Bovendien helpt dit proefstukje ook tegen het rafelen van het goede weefwerk. Let wel op, dat als je het proefstukje niet uithaalt, dat je de lengte van het proefstukje mee berekent in je schering.

Er is een aantal controles die je kunt uitvoeren voor je voor het “echt” gaat weven

Telfout

Tijdens het hevelrijgen kan je erachter komen dat je een draad te veel of te weinig hebt geschoren. Dit is een fout die je meteen kunt corrigeren

Een draad te weinig?

Knip een draad in de juiste lengte (lengte van je schering) en wikkel deze om een “breivisje” of iets dergelijks. Rijg deze draad op de goede plek in de hevel. Het visje laat je aan de achterzijde over de strijkboom hangen en kan je later verzwaren met schering-gewichtjes tot de draad dezelfde spanning heeft als de rest van de schering.

Een hevel te weinig?

In dit geval moet je een herstelheveltje maken.

Er zijn twee methoden om een herstelhevel te maken:

  • rechtstreeks op de schacht
  • los van de schacht
Rechtstreeks op de schacht

Het onderstaande filmpje laat mooi zien hoe dit kan.

Los van de schacht

Als je schachten aan de boven- en onderzijde dusdanig smal zijn dat er een veiligheidsspel omheen kan, dan is de onderstaande methode ook een oplossing.

  • Neem een losse hevel en een klein balkje hout.
  • De hevel leg je op het balkje hout en precies op de plekken zoals aangegeven in de tekening teken je met een potlood een punt.
  • Sla op deze punten koploze spijkers in.
  • Je hevelknoopbalkje is klaar.

  • Pak een veiligheidsspeld een stevige draad katoen dat 2,5 de lengte van je hevel is. Meestal kies ik een afwijkende kleur, waardoor ik later zonder zoeken de hevel weer kan verwijderen.
  • Bevestig het midden van de draad in het oog van de veiligheidsspeld.
  • Leg de veiligheidsspeld om de bovenste spijker.

Op de foto hieronder zie je “N” naast een spijker. Deze geeft de hevellengte aan voor mijn Nilus weefgetouw en de spijker naast de D de hevellengte voor m’n Dorothy getouw. In dit voorbeeld maak ik een hevel voor de Dorothy

  • Leg een knoop in de draad onder de bovenste spijker in het midden
  • Leg een knoop in de draad onder de onderste spijker in het midden
  • Leg de 2e veiligheidsspel om de onderste spijker en knoop daar de draad aan vast.

Nu heb je een hevel die je eenvoudig tussen andere hevels kunt plaatsen op een schacht.

Een draad te veel?

De draad die je te veel hebt kan je los laten hangen. Deze draad moet niet over strijkboom hangen omdat deze anders meegetrokken kan worden het weefsel in. Wel zijn er twee dingen om op te letten:

Kijk tijdens het weven af en toe of de draad nog goed loshangt.

Fouten oplossen

Hoe je ook je best doet om fouten te voorkomen, toch zal het af en toe voorkomen. De meest voorkomende fouten zijn:

  • Hevels omgewisseld -> meestal prima op te lossen door deze opnieuw in de rijgen
  • Een hevel overgeslagen -> als dit betekent dat de inrijg prima is gegaan en er alleen een hevel zonder draad is -> gewoon fijn laten hangen.
  • Een draad niet ingeregen -> vaak betekent die dat je een hevel tekort komt. In dat geval kan je er een hevel tussen plaatsen. Dit kan door een herstelhevel te maken.

Goed kijken of alles goed zit

Hoe ziet de schering eruit?

Lopen alle draden door een hevel? Nee?

Mogelijke oplossingen:

  • Heb je een hevelopening gemist? Dan hoeft de draad alleen maar ingeregen te worden.
  • Of mist er een hevel op de plek van een loshangende draad? In dat geval moet er een hevel op de schacht tussen geplaatst worden.
  • Lopen alle draden parallel? Als dit niet het geval is kijk dan wat de oorzaak is. Gaat het om draden die om elkaar heen gedraaid zijn? Wijkt de spanning van één of meer draden af? Wat is de ernst van het probleem?

Mogelijke oplossingen:

  • Draden kloppen met een latje. Soms kan dat helpen om de draden parallel te krijgen
  • Voorzichtig kammen met je vingers.
  • Draad/draden bij de aanbinding losknippen, recht leggen en opnieuw hevelen/rieten en met de juiste spanning aanbinden
  • Een draad die niet goed op spanning is kan ook verzwaard worden door een scheringdraad-gewicht, die je heel prima zelf kunt maken.

Hebben alle draden dezelfde spanning?

Deze controle doe je door je hand aan de achterzijde van het schachtenhuis op de schering te leggen en zachtjes druk te geven. Zo beweeg je je hand over de hele schering. Voel je spanningsverschillen?

Mogelijke oplossingen:

  • Kijk in het hoofdstuk aanbinden.
  • Gaat het om één of meer draden die t.o.v. de andere draden in het groepje een andere spanning heeft/hebben, dan moet(en) deze uit de aanbinding geknipt worden en opnieuw op juiste spanning aangebonden worden.
  • kan/kunnen één of meer draden met een te lage spanning verzwaard worden met een scheringdraad-gewicht.

Hoe ziet de rietrijging eruit?

Ziet alles er regelmatig uit? Door goed naar het riet te kijken kan je soms in een split-second opvallen dat er een verdikking of verdunning is. Neem dit serieus. Kijk of je per ongeluk bij de verdikking meer draden ingeregen hebt dan de bedoeling is of bij de verdunning minder draden.

Mogelijke oplossing:

  • Een riet-rijg-probleem moet altijd opgelost worden. Soms kan je volstaan met het losknippen van één of een paar draden in de aanbinding en het nieuw inrijgen en aanbinden.

Als het probleem niet opgelost kan worden met het opnieuw inrijgen van één of meer draden, dan zijn er nog twee andere opties:

  • Het kortste deel van je werk vanaf de fout opnieuw inrijgen en aanbinden
  • Een proefstukjes weven om te beoordelen of je de rietfout wilt laten zitten of gaat herstellen.

Zie je verder nog iets raars?

Tot slot kijk je nog even het hele weefgetouw na om te beoordelen of je nog afwijkende dingen ziet die je kunnen belemmeren bij het weven, b.v. als je getouw wiebelt, kan het helpen om losgetrilde verbindingsschroeven aan te draaien.

Schachten heffen

Deze controle doe je in de hoop om evt. hevel-inrijg-fouten en riet-rijg-fouten die je nog niet ontdekt heb, eruit te halen. Bij de optische controle in de vorige paragraaf heb je vooral de controle gedaan of in ieder rietopening evenveel draden liggen en of iedere draad wel door een hevel ging. Door schachten te heffen hoop je ook de evt. fouten eruit te halen waarbij draden in de verkeerde hevel en/of rietopening liggen.

Werkwijze:

Ga voor het getouw zitten, duw de rietlade naar achteren en hef de schachten één voor één.

  • Wat zie je? Kan je een ritme ontdekken?  Bijvoorbeeld 2x 2 draden dicht naast elkaar en dan 2 draden met afstand ertussen en weer 2x draden naast elkaar, weer gevolgd met 2 draden met afstand ertussen? Of is het ritme bijvoorbeeld 2 draden rose, 1 draad blauw, 2 draden roze, 1 draad blauw. Ontdek per schacht de ritmes en controleer alle draden op de schacht hierop.
  • Komen de draden op gelijke hoogte vanuit de hevels? mogelijk heb je een draad niet door de opening van de hevel gehaald, maar er boven of onder in geregen. Of hebben draden zich ergens gekruist.
  • Weef je een linnenbinding hef dan de even schachten om te zien of hier onregelmatigheden in zitten Doe ditzelfde met de oneven schachten.

Om dit op te lossen volg je de draad om te kijken of het om een riet- of hevelprobleem gaat

Proefstukje weven

Maak een stukje proefweefsel en kijk kritisch naar de eerste paar centimeter. Loopt het patroon mooi door? Zijn je zelfkanten mooi of krijg je zwevende draden? Ben je tevreden met het resultaat? Wil je liever een ander garen voor de inslag? Schuif  je hard/zacht genoeg aan? Zit er nog een rijgfout in? Want hoe goed je ook van tevoren controleert, je kunt altijd iets over het hoofd zien, zoals Christina Wolff beschrijft in het Facebook-bericht hiernaast.