Back

Een boom opzetten over de bomen van het getouw

Een weefgetouw heeft 4 verschillende bomen:

  • Aan de achterzijde van het getouw
    • Een garen- of kettingboom
    • Een strijkboom
  • Aan de voorzijde van het getouw
    • Een borstboom
    • Een doekboom

Garen- of kettingboom

Aan de achterzijde van het getouw vinden we de garen- of kettingboom en de strijkboom. Rondom de garenboom wordt de schering gerold  of opgeboomd. Van belang is dat de scheringdraden gelijkmatig van spanning op deze boom komt. Ten eerste zorg je ervoor dat je zo min mogelijk onregelmatigheden hebt. Een dikke knoop bijvoorbeeld kan ervoor zorgen dat het garen dat daaroverheen loopt een hogere spanning krijgt.

Om dit soort onregelmatigheden te voorkomen en om ervoor te zorgen dat draden niet op elkaar gestapeld worden met het risico dat dit gaat schuiven, gebruiken we opboommateriaal. Van oudsher worden hier opboomlatjes voor gebruikt. Dit werkt prima. Maar je kunt ook prima kartonnen stroken, bamboe gordijnen, dik papier of antislipmat voor gebruiken.

De garenboom kan er ook anders uitzien zoals bij een directe schering.

Als je twee verschillende soorten garens in de schering wilt gebruiken zoals linnen en wol, dan kan het aan te raden zijn om er een 2e scheerboom bij te plaatsen, waardoor de spanning voor de wol en de spanning voor het linnen nauwkeurig af te stemmen is.

Strijkboom

De strijkboom bevind zich ook aan de achterzijde van het getouw. Over de strijkboom lopen de draden naar de hevels. De draden moeten recht over de strijkboom lopen, dus niet gekruist. De draden worden als het ware gestreken.

Borstboom

Aan de voorzijde van het getouw vind je de borstboom. Je zit daar met je borstzijde bijna tegenaan. Het geweven doek loopt over de borstboom naar de doekboom.

Doekboom

De doekboom heeft veel overeenkomsten met de garenboom. Het enige verschil is dat hier de geweven doek opgerold wordt en bij de garenboom het garen. Dit betekent dan ook dat het doek gelijkmatig op de boom moet komen en spanningsproblemen kan veroorzaken als dit niet gebeurt. Ook hier worden onregelmatigheden opgevangen door opboommateriaal te gebruiken.

Opbomen, hoe doe je dat?

Klaarleggen

Opbomen voorbereiden

Nog een paar handelingen voor het opbomen kan beginnen

  • Steek een aanbindlat door de lussen van het uiteinde van de ketting aan de kant van het centimeter kruis.
  • Bind de aanbindlat aan de uiteinden aan de lat van de garenboom. In deze fase alleen aan de uiteinden. En wel zo dat de aanbindlat niet op de grond kan vallen.
  • Steek de kruislatten aan weerszijden van het centimeterkruis en verbindt de kruislatten aan de beide uiteinden aan elkaar.
  • Plaats de evenaar op de goede plek en fixeer deze zodat het niet omvalt of verschuift.
  • Leg de ketting in een bundel over de evenaar.

Als het goed is kan het garen uit de ketting van het centimeterkruis nu nergens meer ontsnappen.

  • Haal de lengte-fixatiedraad en de fixatiedraden van de “poten” van het centimeter-kruis weg. De losse draad aan het uiteinde en de fitsdraad blijven zitten. Deze laatste draden zijn als het goed zijn zo lang dat zij het spreiden van de kettingdraden niet belemmeren.
  • Meet op de evenaar uit van rechts naar links of van links naar rechts waar je moet beginnen om de schering mooi in het midden te krijgen.
  • Pak steeds een bundeltje draden die je met de fitsdraad gescheiden hebt en leg deze in een opening van de evenaar.
  • Zodra je klaar bent schuif je de pen in de evenaar waardoor het garen niet meer uit de evenaar kan glippen/springen.

Dan is het tijd voor de volgende handelingen

  • Trek de ketting strak door aan de voorzijde de ketting vast te pakken bij het eerstvolgende draadlengte fixatiepunt vast. Geef kleine rukjes. De ketting hoeft niet onder spanning te komen. Het moet alleen straktrekken, waardoor de draden zich goed verdelen over de aanbindlat.
  • Leg voor de zekerheid een lange textieldraad door de lussen, waardoor je geen lussen gaat missen bij de volgende handelingen.
  • Bevestig de aanbindlat aan de lat van de garenboom. Doordat de draden nu mooi recht liggen zie je tussen welke draden je het best kunt bevestigen.
  • Als de aanbindlat vastzit, kunnen de kruisfixatiedraad en de fitsdraad verwijderd worden.
  • Ook de kruislat mag weg. Je hebt immers de draden al in een mooie centimeter verdeling in de evenaar zitten.

Opbomen

Voorkant

Na de voorbereidingen verhuis je naar de voorkant van het getouw. Pak de schering vast op de plek van het 1 of 2e lengte fixatiepunt. (Pak je het 2e fixatiepunt, dan haal je de 1e eruit)

Met kleine rukjes waarbij je de ketting even op gooit trek je de draden strak. Vergelijk het met handdoek waarbij je voor het vouwen de kreuken er uitklopt. Door het aan een kant vast te houden, even naar boven te bewegen en naar beneden te slaan, zijn veel kreuken verdwenen. Zo doe je dit ook met een rustige beweging met de schering.

Kijk of alle draden mooi in het fixatiepunt zitten. Zo ja, hang er dan een S-haak aan en het gewicht (flesje met water). Zo niet, maak het fixatiepunt los en bind er een nieuwe draad aan. Bevestig dan de S-haak en de gewichten. Het gewicht moeten boven de grond hangen.

Achterkant

Nu er spanning op de ketting zit, kan je ketting op de garenboom draaien. Doe dit voorzichtig en hou steeds in de gaten of de draden goed blijven glijden. Bemerk je dat het draaien moeilijker gaat stop dan en kijk of er belemmeringen zijn. Soms is het slechts een draad die blijft haken en bevrijdt moet worden. Draai nooit verder, voor je het probleem hebt opgelost.

Leg na 1-2 wikkeling van het garen op de garenboom, opboomlatten op de boom. Deze zijn bedoeld om onregelmatigheden te effenen, waardoor je voorkomt dat er op een plek waar een dikke knoop zit, de spanning op het garen ten opzichte van de andere draden toeneemt.

I.p.v. opboomlatten kan je ook dik papier, bamboegordijnen op dik plastic gebruiken.

  

Herhaling

Zodra de S-haken de borstboom raken worden de stappen zoals hierboven beschreven herhaald.

Het eind van de ketting komt in zicht

Boom de ketting op tot er nog ong. 5 -10 cm over de borstboom hangt.

Aan het eind van de ketting kom je het om-en-om-kruis tegen. Op het moment dat dit het geval is, heb je de evenaar en het centimeter-kruis niet meer nodig. De evenaar kan je ontgrendelen en weghalen.

De kruislatten plaats je in het om-en-om-kruis. Bevestig deze op dezelfde wijze als je eerder hebt gedaan met het centimeter-kruis. Zorg dat de bovenste kruislat ongeveer ter hoogte van de opening van de hevels hangt aan het schachtenhuis (Castle) Haal de fixatiedraden van kruis en kruispoten weg.

Nu kan de ketting doorgeknipt worden op de plek van het laatste draadlengte fixatiepunt.

Problemen

Tijdens het aanbinden of weven kan je problemen tegenkomen die met verkeerd opbomen te maken hebben. Je scheringdraden zijn bijvoorbeeld aan de zijkanten langer dan in het midden. Of tijdens het weven merk je dat er onregelmatige spanningsverschillen gaan ontstaan.

In onderstaande video legt weefdocent Monique Hakkennes uit waarom het zo belangrijk is om opboommateriaal te gebruiken dat voldoende stevig en voldoende breed is. 

Zelf maken

Thuis je weefgetouw opbomen en hebt je geen evenaar? Met een paar spijkers en een stukje hout kom je een heel eind. Lees meer…..

Achtergrond informatie

Van achteren naar voren of van voren naar achteren?

Tijdens de cursus leer je de meest gebruikte methode van opbomen t.w. van achteren naar voren. Ook is het mogelijk om van voren naar achteren op te bomen.

Zelf kies ik de van voor-naar-achteren-methode alleen als ik op m’n staande weefgetouw wil weven. Dit doe ik omdat ik geen evenaar heb die breed genoeg is voor dit grote getouw. Ik gebruik dan het riet als evenaar.

Het centimeterkruis in de schering gebruik ik dan niet om de draden goed te spreiden, maar gebruik ik het als tel-kruis. Ook maak haak ik de ketting niet van om-en-om-kruis naar het centimeter-kruis, maar andersom.

Er zijn weefsters die de voor-naar-achteren-methode als standaard methode gebruiken. Mijn advies is om zodra je vaardig bent met de achter-naar-voren-methode het eens andersom te proberen, zodat je voor jezelf kunt bepalen wat de voor- en nadelen van beide methoden zijn.

Alleen of met een hulpje opbomen?

Je leert in de cursus hoe je zonder hulp je getouw kunt opbomen met gewichten. Als je echter een hele lange ketting hebt is het vrij omslachtig om iedere 30-50cm de kettingdraden weer in het gareel te leggen en het gewicht te verhangen. Daarom vragen veel weefsters vaak een extra paar handen die de ketting onder spanning houdt.

En ook zijn er nog meer alternatieven. Zo ken ik een weefster die een grote ruimte heeft. Het uiteinde van de ketting klemt ze tussen twee zware stukken hout met een bout en vleugelmoeren. Dit hout met de schering ertussen, ligt bij de start zo’n 8 meter van haar getouw en dan begint te langzaam op te bomen waarbij de ketting gespannen blijft door het gewicht van het hout. Hieronder een foto van een weefster die hetzelfde doet, maar dan met een kruk.

http://islandfiberworks.com/

Een ander alternatief is het werken met een trapeze. Hierdoor kan je ook een langer deel van de ketting opbomen en blijf je gebruik maken van gewichten aan de ketting.

http://tangibledaydreams.blogspot.com/