Back

Schering of ketting?

De  woorden ketting en schering worden door elkaar heen gebruikt. Feitelijk is dat onjuist. De schering is slechts een zeer kort moment een ketting en wel op het moment dat deze van de het scheerhulpmiddel gehaald wordt en je er met je hand een ketting van haakt.

Maar niemand zal je raar aankijken als je de schering een ketting noemt en de ketting een schering.

Scheren

Klaarleggen

  • Schaar
  • Meetlint
  • Geleide draad
  • Fitsdraad
  • Scheermolen/plank/raam
  • Textielgaren voor fixeren van kruis en poten
  • Stevig katoen in afwijkende kleur om lengte te fixeren
  • Garenberekening

Geleide-draad bevestigen

Meet van een bol garen de lengte voor de schering en plaats daar een slip-lus. En kijk hoe je deze het beste kwijt kunt op een scheerraam, scheermolen of scheerplanken.

Vaak past het niet precies, neem dan meer draad dan dat je hebt afgemeten.

Een geleidedraad heeft 2 doelstellingen:

  • Zorgen dat het scheerapparaat zo goed mogelijk ingesteld wordt voor de scheringslengte die je nodig hebt
  • Als je meerdere kettingen moet maken voor één schering, dan weet je zeker door de geleide draad alle draden van de schering de gelijke lengte hebben.

Haspelen

Let op:

  • Zet nauwelijks/weinig spanning op de draad, maar laat het ook niet los hangen. Als je met te veel spanning op de draad scheert, dan wordt de draad “langer”. Als je de schering van het scheerhulpmiddel haalt, komen de draden weer in hun oorspronkelijke lengte. De kans is dan aanwezig dat je je schering te kort hebt gemaakt.
  • Maak de schering niet breder dan voor 25-30 cm weefsel. Voor een werkstuk van 80-90 cm maak je 3 scheringen/kettingen. De geleide draad zorgt ervoor dat je 3 scheringen langs dezelfde pinnen geleid en dus dezelfde lengte krijgt.
  • Maak de schering in één keer af. D.w.z. als je de schering in 3 delen maakt omdat je een werkstuk hebt van 80-90 cm, dan moet je in ieder geval de afzonderlijke onderdelen in één keer afmaken. Hierdoor blijf je het gevoel van de spanning van de draad houden en heb je de meeste kans om gelijkmatig te haspelen.

Begin te haspelen met een vaste lus (met een overhandse knoop), die voldoende groot is dat je daar later gemakkelijk een draad door kunt halen terwijl de lus op de pin zit.

Overige tips:

  • Bevestig nieuwe draden aan het begin of aan het eind van de schering met een weversknoop.
  • Even kopje koffiedrinken? Fixeer de draad, zodat de schering op zelfde spanning blijft. Bijvoorbeeld door een mastworp of een lijmklem (zie onderaan deze pagina)
  • Klaar met scheren? Knoop het laatste stuk met een ruime lus (met overhandse knoop) aan de 1e pin, zodat er een draad doorheen kan terwijl de lus op de pin zit.

Eén of twee kruizen?

Heb je een getouw met een evenaar waarbij de openingen 1 cm zijn, dan is het scheren met twee kruizen aan te raden (een om-en-om-kruis en een centimeter kruis). Louët getouwen hebben een ingebouwde evenaar waarbij de openingen een 1/2 cm zijn. In dit geval kan volstaan worden met één kruis (een om-en-om kruis waarbij je een fitsdraad gebruikt alsof dit om-en-om kruis ook een cm-kruis is).

Om en om kruis

Dit kruis dient ervoor om de draden in de goede volgorde te houden. Heb je een evenaar met 1/2 cm openingen, dan kan je per aantal draden per cm een fitsdraad inbrengen. Wil je een schering met 4 draden op een centimeter, dan plaats je de fitsdraad waarbij deze iedere 4 draden scheidt. Zie de tekening onder de foto’s hieronder.

Centimeterkruis of telkruis (Alleen van toepassing bij een evenaar met openingen van 1 of meer centimeter)

Een centimeter-kruis helpt bij het opbomen van de schering. In het centimeter kruis zorg je dat het aantal kettingdraden die je per centimeter wilt gaan inrijgen gekruist worden.

Om de centimeters te markeren wordt een fitsdraad gebruikt. De fitsdraad is een draad van ongeveer 80 cm in een afwijkende kleur van de schering. Het midden van de fitsdraad ligt aan de achterkant van de 1e bundel draden die een centimeter vormen. Zodra je een centimeter hebt gemaakt, pak je de twee uiteinden van de fitsdraad en kruist deze aan de voorzijde van de bundel. Je sluit de bundel van een centimeter als het ware op. Dit doe je na iedere bundel draden van een centimeter. Het centimeter-kruis dient ook als tel-kruis.

Klaar met haspelen?

Als je de schering van de molen, raam of planken zou halen zodra je klaar bent met scheren, zou al het werk voor niets zijn. De kruisen zouden wegzakken en je houdt een ongeordende bundel garen over.

Van belang is dat de schering op een aantal cruciale plaatsen gefixeerd worden:

  • Draadlengte fixeren
  • Kruizen fixeren
  • Kruispoten fixeren

Draadlengte fixeren

Draadlengte fixeer je met een stevig katoenen draad in een afwijkende kleur. Let op: de draad moet strak vastgebonden worden, waardoor de scheringdraden niet meer verschuiven. Aan het uiteinde van de schering (kant van het cm-kruis) leg je naast de lengte fixatiedraad, ook nog draad van dik garren/textielgaren. Deze draad heeft ong. 2x de breedte van je schering. en wordt los aan de uiteinden vast geknoopt.

Bij een lange schering, is het wijs om de schering op meerdere plekken (bijvoorbeeld na iedere meter75-100cm)  op deze wijze af te binden. Zoals bijvoorbeeld op de rode markeringen zoals in de tekening hieronder.

Kruizen fixeren

  • Gebruik een dikke draad zoals bijvoorbeeld textielgaren. Hier kan je eenvoudig knopen uit verwijderen.
  • Neem een draad van ongeveer 60-80 centimeter en haal deze zoals op de foto door het kruis heen en knoop de uiteinden aan elkaar.
  • Doe dit bij het om-en-om kruis en bij het centimeter kruis.

Kruispoten fixeren

Als het kruis gefixeerd is worden de “poten” van het kruis ook gefixeerd. Dit zorgt ervoor dat de kruislatten eenvoudig ingestoken kunnen worden. Dit wordt bij het opbomen duidelijk.   De bindwijze zoals op onderstaande foto’s wordt gedemonstreerd maakt het gemakkelijk om de draad in één beweging te verwijderen. De draad hoeft niet strak om de schering te zitten. Dit is de halve hoofdknoop.

De derde foto hieronder laat zien hoe het kruis eruitziet als deze met poten en al gefixeerd is.

Afhalen van de schering

Haal de meest uiterste pin uit het raam/molen/plank aan de kant van het om-en-om kruis. Meestal zit deze los in het scheerhulpmiddel. Hierdoor kan je de schering makkelijk van het scheerhulpmiddel halen.

Zoals je met een haaknaald een ketting van lossen kunt haken, haak je nu met je hand een ketting van lossen tot aan het eind van je schering. De woorden ketting en schering worden door elkaar heen gebruikt, maar feitelijk is alleen de schering slechts een kort moment een ketting.

Zelf maken

Ik kan me voorstellen dat je als beginnende weefster niet al allerlei dure hulpmiddelen wilt gaan kopen om te kunnen scheren. Als je een niet al te lange schering maakt dan kan je vaak al goed uit de voeten met een eettafel,  twee plankjes met daarin 4 pinnen die je ieder met 2 lijmklemmen zoals op de foto hieronder op je tafel klemt.

Lees hier hoe ik het oploste toen ik begon met weven.

Meer informatie

Scheren met meer kleuren en met 2 draden tegelijk

Voor het eerste werkstuk heb je een schering gemaakt in één kleur en steeds met één draad. Voor het 2e werkstuk ga je een schering maken die  uit minimaal 2 kleuren gaat bestaan. Je kan ook met twee draden tegelijk scheren.

Opletters hierbij zijn:

  • Fixeer je schering voor je een nieuwe kleur aanknoopt. Dit kan door bv. een lijmklem te gebruiken of door de draad met een mastworp vast te zetten (foto’s hieronder)
Mastworp
  • Hecht een nieuwe kleur alleen aan het begin of het eind van de schering aan.
  • Als je met twee draden scheert, hou dan altijd een vinger tussen de twee draden waardoor ze niet om elkaar heen draaien.
  • In het om en om kruis liggen de draden om en om. Zie foto hieronder. Als je met twee draden tegelijk scheert, maak je je een om en om kruis per twee draden.

Scheermethoden

Indirecte schering

De indirecte schering is de meest gehanteerde manier van een schering maken. Dit is wat je geleerd hebt tijdens de eerste cursusdag. Deze methode heet indirect, omdat de schering niet direct op het getouw gemaakt wordt. Je scheert eerst op een raam, molen of planken en daarna breng je de schering over naar je weefgetouw. Hiervoor bestaan er vele verschillende scheerhulpmiddelen voor.

Directe schering

Ook is het mogelijk om direct op een weefgetouw te scheren. Hiervoor heb je wel een aangepaste garenboom voor nodig. Dit hoef je niet te kunnen als je de leerling of gezelfase van Weefopleiding Nederland volgt.

http://gjeani.blogspot.com/

Mensen met een hevelriet getouw maken vaak ook gebruik van de directe scheringsmethode. Alleen gaat het dan heel wat eenvoudiger dan op een schachten getouw. En meer dan alleen één pin is niet nodig.

Eva Klee

Eva is één van de weinige beroepswevers van Nederland. In de reportage van Binnenste Buiten op21 maart 2022 vertelt Eva over haar beroep. Ondertussen zie je een aantal dingen die je zult herkennen in de cursus.

  • Eva scheert weliswaar met vele draden tegelijk, maar je ziet wel dat ze een om-en-om kruis maakt.
  • Ook zie je hoe ze het kruis fixeert. Dit doet ze op een andere wijze dan dat ik je leer in de cursus. Het effect van beide methoden is hetzelfde. De reden waarom Eva het anders doet is gelegen in de snelheid. Als beroepswever is tijd geld. Dus zoekt ze voortdurend naar werkwijzen die haar het minste tijd kosten. Het kruis en de kruispoten fixeren met één lange draad gaat sneller, dan dat je 5 draden (zoals ik je dit leer) moet knopen. Ook het loshalen van de fixatie gaat sneller als je maar één knoop hoeft te verwijderen, dan wanneer het er 5 zijn. Toch leer ik je de het kruis en de kruispoten met 5 draden te fixeren. Dit om de aparte onderdelen goed te gaan herkennen. Na de cursus is er niets op tegen om het eens met één lang koord te fixeren.
  • Tijdens de cursus zal ik je regelmatig wijzen om repeterende handelingen steeds op dezelfde manier te doen. Zorgen voor spiergeheugen noem ik het. Aan het eind van het filmpje zegt Eva hier ook iets over. Ze vertelt dat ieder nieuw patroon concentratie van haar vraagt. Ze moet dan goed opletten dat het gaat zoals het moet. Tot haar lichaam begrijpt hoe het patroon werkt. Dat is precies hoe het gaat met spiergeheugen. Je hoofd kan wel snappen hoe het moet, maar je lichaam moet het ook snappen.

Klik op de foto om naar de reportage te gaan.